روح ولایت است.


شناخت فتنه

مجددا به این آیه مراجعه می‌کنیم که: " ربّنا و لا تَحمل علینا اِصراء کما حملته علی الذین من قبلنا [1]"

اولاً از " مِن قبلنا " مشخص می‌شود که سختی‌ها و فتنه‌های مورد اشاره در این آیه، هم مربوط به امم سابق است و هم مربوط به امت پیامبر اسلام، از زمان رحلت ایشان تا زمان حاضر.

ثانیاً اینکه خداوند در این آیه به ما یاد می‌دهد که از او چنین درخواستی بکنیم شاهدی است بر اینکه این خواسته­ای دست یافتنی است.

اگر خدای تبارک و تعالی چنین درخواستی را به ما توصیه می‌کند حتما راهی برای رسیدن به آن برای ما در نظر گرفته است. اگر ما می‌توانیم از خداوند در خواست کنیم که سختی­های امم گذشته و حتی امت پیامبر خاتم را از دوش ما بردارد حتما راهی برای آن مشخص کرده است. می‌خواهیم ببینیم راهش چیست؟

به عنوان مثال به فتنه‌ای اشاره می‌کنیم که قوم موسی به آن مبتلا شد آن هم توسط بلعم باعورا؛ شخصی که صاحب اسم اعظم بود؛  فتنۀ صاحب اسم اعظم. [2]

بلعم باعورا به مصلّی رفت و قوم موسی را نفرین کرد و آنها را مبتلا به سرگردانی نمود. یعنی صبح در بیابان شروع به حرکت می‌کردند؛ پایان روز، خسته از تلاش روزانه، خود را سر جای اولشان می‌یافتند؛ یعنی دور خودشان می‌گشتند.

پس در این روایات فتنة  سرگردانی و در جا زدن  به ما معرفی می‌شود. حالا باید بررسی کنیم ببینیم آیا ما در زمان حاضر گرفتار چنین فتنه‌ای نیستیم؟ اغلب ما این سرگردانی را تجربه کرده‌ایم یا نه؟ علی‌رغم همه تلاش­هایی که می‌کنیم اگر دقت‌کنیم به درجا زدنِ خویش پی می‌بریم. آیا ما می‌فهمیم گرفتار کدام فتنه شده‌ایم؟

در مباحث گذشته اشاره شد که درجا زدن جرم است. رسول الله(ص) می‌فرماید  هر کس امروزش مثل دیروزش باشد مغبون است، و هر کس امروزش بدتر از دیروز باشد ملعون است. .[3]

حاج حسین در این باره می­گوید: «درجا زدن یعنی شما الان محبت علی‏(ع) داری اما پیش نمی­روی، عقب می­روی، مثل آن زمان که عقب رفته­اند، خیلی­ها درجا زدند. درجا زدن یعنی یقین به آن کار نداری. ما نباید درجا بزنیم. مثل این است که از آن کارت پشیمان می­شوی. پیامبر(ص) فرمایشش این است که در ولایت همیشه کوشش کنید جلو بروید، چون ولایت حد ندارد ولی کارهای ما حد دارد حالا پیامبر(ص) می­فرماید که باید جلو بروید.»

پس رسول الله(ص) این آگاهی را به ما می‌دهد که حالا ما این فتنة صاحب اسم أعظم را به سُخره بگیریم و از ابتلای به آن مصون بمانیم. و دستور العمل همان است که «در جا زدن جرم است» و آن را برای ما به همین دلیل جرم قرار  داده است.

پس روشن شد که چنگ زدن به قرآن و عترت، ما را هم در شناسایی مشکلات و سختی‌های گذشتگان یاری می‌کند و هم راه پیشگیری از ابتلا به آنها را به ما نشان می‌دهد؛ یعنی مشخص می‌شود اگر به توصیه‌های پیامبر و ائمه عمل بشود از جانکاه‌ترین فتنه های أممِ سابق، تنها و تنها اسمی و خاطره‌ای باقی خواهد ماند.

اما اگر این فتنه‌ها هنوز مؤثر باشند و خاصیتی از آنها باقی مانده باشد بیانگر اهمال­کاری ماست، یا نتوانسته‌ایم از گنجینه‌ای که محمد(ص)و آل محمد در اختیار ما گذاشته اند توصیه‌ها را استخراج کنیم (از بایگانی در آوریم) و یا به آنها عمل نکرده‌ایم؛ چون، هم مقدّر است که ما با همۀ آن فتنه‌ها روبرو شویم و هم میسّر است که به آن فتنه ها مبتلا نشویم؛ یعنی قرآن و عترت چیزی، در اختیار ما می‌گذارد تا به کمک آن، قدرتِ فتنه‌ها را خنثی کنیم؛ یعنی همان ویروسی که در امم سابق همه‌گیر شد و عده‌ای را کشت، عده‌ای را هم معلول و ناتوان کرد، حالا واکسن آن را در اختیار داریم و می‌توانیم استفاده کنیم. آن ویروس می‌آید و می‌رود در حالی که قادر به مبتلا کردن ما نیست و ما قدرت او را به سخره می‌گیریم.

این معنای همان روایتی است که می‌گوید در آخرالزمان فتنه‌ها و سختی‌های همۀ امت‌های پیشین دوباره تکرار می‌شود. اما آیا ما می‌فهمیم که قرآن و عترت واکسن پیشگیری از آنها را در اختیار ما گذاشته‌اند؟

این دلیل روشنی است برای برتری امت رسول الله نسبت به امم سایر انبیا که ما می‌توانیم در معرض آن عوامل فتنه انگیز باشیم بی آنکه مبتلا شویم؛ چون که اصولاً مبتلا شدن این امت به آن فتنه‌ها جرم تلقی می‌شود؛ حتی اگر جان سالم به در بریم. قوم موسی به واسطة فتنه بلعم باعورا چهل روز صبح تا شب در جا می‌زدند اما اینجا اگر یک روز درجا بزنی جرم است. مجازاتش خروج از اسلام است. خروج از مسلمانی است. مجازات سنگینی است. تخفیف هم ندارد که بگویی مثلاً فقط مزدت از بقیه کمتر می‌شود. خیر، اصلا اخراج می‌شوی. حالا ببینیم اولاً بلعم با عورا چگونه به آن قدرت (اسم اعظم) رسید و ثانیا منشاء آن پادزهر قدرتمندی که رسول‌الله ارائه می‌دهد چیست؟



[1] - بقره / 286.

[2] - الحیاة با ترجمه آرام، ج 2، ص 542، ذیل آیه 174 از سوره مبارکه اعراف.

[3] - جهاد النفس وسائل الشیعه، ترجمه صحت، ص 376.

...